Koningsdag

Koningsdag

Geschreven door: Frank Grootveld

Het is weer Koningsdag. De verjaardag van Koning Willem- Alexander, onder de meesten bekend als koning Pils, Watermanager, Willie, of, voor de iets ouderen onder ons, prins Willem-Alexander, zoon van Beatrix. Voor de meesten heeft Willie een zogenaamd ‘’ceremonieel koningschap’’, maar is dat wel zo?

De Koning is staatshoofd. Wat houdt dat in? Het makkelijkst is om even naar andere landen te kijken, dat scherpt zo lekker de geest. Neem de Franse president. Iedereen kent hem wel, Macron. Maar wie is de huidige eerste minister?

De Franse president staat in de hiërarchie van de staat hoger dan de premier. De president zet de grote lijnen uit, de minister werkt, in samenspel met zijn regering, de details uit en biedt deze, in de vorm van wetgevingsvoorstellen, aan het parlement. Wanneer er kritiek is op het bestuur in Frankrijk, wordt de premier naar huis gestuurd door de president, en benoemt de president een nieuwe premier.

Als we dit vertalen naar Nederland, dan zien we dat minister-president Rutte regeringsleider is, en de Koning het staatshoofd. Formeel staat ook in de Grondwet dat de Koning de ministers benoemt en ontslaat, hoewel uit de logica van de artikelen blijkt dat we dit niet al te letterlijk moeten opvatten. Toch geef het wel iets aan. Men dient bijvoorbeeld niet te vergeten dat de regering nog steeds haar ontslag aanbiedt aan de Koning, en deze laatste deze pas verleent op het moment dat een nieuwe regering is geformeerd. De Koning bekleedt dus, hiërarchisch bezien, een hoger ambt dan de minister-president.

Wanneer men van mening is dat de waarde van een speler in het institutionele systeem afhankelijk is van diens aandeel in het bestuur, het maken van beleid, dan doet de Koning zeker onder voor Rutte. Echter, wanneer men inziet dat de grootste troef van de Koning juist is om onpartijdig te zijn, zich niet in de inhoud te mengen, en slechts de spelregels van het democratische bestel te bewaken, dan ziet men dat de Koning een prachtig en zeer belangrijk staatsambt bekleedt, wellicht de belangrijkste.

Fijne Koningsdag.

Den Haag , 22 december 2020 Kersttoespraak van Zijne Majesteit de Koning Willem-Alexander op paleis Huis ten Bosch.
Spring naar toolbar